Mesele Kushner değil İsrail
Arnavutluk kıyılarında yapılması planlanan ve ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’in de ortakları arasında olduğu lüks turizm projeleri ülkede protestolara neden oldu. Ancak ülkede yükselen tepkilerin yalnızca bu projelerle sınırlı olmadığı, asıl rahatsızlığın İsrail’in son yıllarda giderek artan ekonomik, kültürel ve stratejik etkisinden kaynaklandığı ifade ediliyor.
68 ŞİRKET KURULDU
İsrail, Arnavutluk’u güvenli bölge olarak görüyor. Bu doğrultuda pandemiden sonra İsrail ülkede yatırımlarını arttırdı. Turizm, emlak, enerji ve hizmet sektörleri başta olmak üzere 68 şirket kuruldu. Özellikle kıyı bölgelerinde ve stratejik noktalarda konut ve arsa alımı arttı. Tüm bu yatırımları ise Arnavutluk Başbakanı Edi Rama destekliyor. Arnavutluk’ta bazı caddelere İsrail bayrakları asıldı ve bu bayraklar polisler tarafından korundu. Protesto düzenleyen göstericiler ise İsrail bayraklarına dokunmamaları yönünde uyarıldı.
İSRAİL ETKİSİ ARTIYOR
Arnavut akademisyen Fredinant Hasmuça’ya göre İsrail ile Arnavutluk arasındaki ilişkiler özellikle 2021 yılından sonra belirgin şekilde hız kazandı. Pandemi sonrasında ekonomik ve kültürel iş birliklerinin yoğunlaştığını belirten Hasmuça, bu süreçte İsrail bağlantılı 68 şirketin faaliyete geçtiğini söyledi. Bu şirketlerin 54’ünün doğrudan İsrailli yatırımcılar tarafından kurulduğunu, 14’ünün ise Arnavut ortaklarla faaliyet yürüttüğünü aktaran Hasmuça, söz konusu şirketlerin ağırlıklı olarak turizm, emlak, enerji ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösterdiğini ifade etti. Hasmuça, Tel Aviv- Tiran hattındaki uçuş sayısındaki artışın da bu ekonomik hareketliliğin önemli göstergelerinden biri olduğunu belirterek, “2021 öncesinde haftada bir sefer yapılan uçuşlar, bugün günlük iki sefere kadar çıktı. Bu tablo, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin ulaştığı boyutu ortaya koyuyor” dedi.
KAMUFLE OLUP ALIYORLAR
İsraillilerin Arnavutluk’taki yatırımlarını birçok farklı ülke vatandaşlıkları ve şirket yapıları üzerinden yürüttüğünü ifade eden Hasmuça, “İsrailli yatırımcıların hangi bölgelerde ne kadar mülk edindiğini net şekilde ortaya koymak kolay değil. Çünkü satın alımlar doğrudan İsrail vatandaşları üzerinden yapılmıyor. Bulgaristan, Romanya veya başka Avrupa ülkelerinin vatandaşlıkları kullanılıyor. Ayrıca bazı kişiler Arnavutluk vatandaşlığı alarak kayıtlarını İsrail yerine Arnavut vatandaşı olarak gösteriyor. Bu nedenle mülkiyet hareketlerini doğrudan İsrail bağlantılı olarak tespit etmek çoğu zaman mümkün olmuyor. Yani İsrail her yerde olduğu gibi burada da gizlenerek işlerini yürütüyor” şeklinde konuştu.
Stratejik noktalara göz dikiyor
Fredinant Hasmuça, özellikle ülkenin güney kıyılarında ve stratejik bölgelerde yoğunlaşan yatırımlara dikkat çekti. Jared Kushner’in ortak olduğu turizm projesinin planlandığı alanların yalnızca ekonomik açıdan değil, jeopolitik açıdan da önem taşıdığını belirten Hasmuça, şunları kaydetti: “Bu bölgeler Avrupa, Adriyatik ve Akdeniz’e erişim açısından kritik konumda. Türk donanmasının varlığını sürdürdüğü Paşalimanı gibi askeri ve stratejik noktaların yakınındaki yatırımları, yalnızca turizm veya emlak projesi olarak değerlendirmek eksik olur. Son yıllarda Arnavutluk’ta yapılan bazı yatırımların arkasında daha geniş stratejik hesapların bulunduğuna dair ciddi tartışmalar yaşanıyor.”
Dört ülkeden İsrailli toprak gaspçılarına yaptırım kararı
Netanyahu ve Trump arasındaki çatlak derinleşiyor
Fransa, aşırı sağcı İsrail Maliye Bakanı Smotrich’in ülkeye girişini yasakladı
