Dünyada bir tane kaldı: Özel ağlarla toplanıyor 24 saat gözetim altında tutuluyor

Şili ana karasından yaklaşık 673 kilometre uzaklıktaki Robinson Crusoe Adası'nda bulunan dünyanın son yabani Dendroseris neriifolia ağacının neslini devam ettirmek için kritik bir mücadele veriliyor.

24 SAAT GÖZETİM ALTINDA TUTULUYOR

Şili Ulusal Orman Kurumu (CONAF) ekipleri tarafından 24 saat gözetim altında tutulan ve düşmemesi için halatlarla kayalıklara sabitlenen ağaçtan elde edilen tohumlar, İngiltere'deki Milenyum Tohum Bankası'na gönderildi.

DÜNYADA BİR TANE KALDI

Juan Fernández Adaları'na özgü olan ve “ağaç papatyası” olarak da bilinen Dendroseris neriifolia, uzun yıllar boyunca habitat kaybı, istilacı türler ve başarısız koruma girişimleri nedeniyle kritik seviyede azaldı. Bir zamanlar adanın vadilerinde yaygın olarak görülen türün sayısı 1980 yılında sekize kadar düştü. Günümüzde ise doğada yalnızca tek bir birey kaldı.

ÖZEL AĞLARLA TOPLANIYOR

Bu son ağacın bulunduğu alan son derece ulaşılması güç bir uçurumda yer alıyor. Ekipler, her yıl mart ayında olgunlaşan tohumlara ulaşabilmek için ağacın gövdesine tırmanıyor ve özel ağlarla toplama işlemi gerçekleştiriyor. Bu yıl elde edilen yaklaşık 400 tohumun bir bölümü İngiltere'nin Batı Sussex bölgesindeki Kew Wakehurst'te bulunan Milenyum Tohum Bankası'na gönderildi.

Yapılan X-ışını analizlerinde İngiltere'ye ulaştırılan 29 tohumun 25'inin çimlenme potansiyeline sahip olduğu belirlendi. Bilim insanları tarafından başlatılan çalışmalar sonucunda sekiz fide gelişmeye başladı. Bu fidelerin bir kısmı Edinburgh Kraliyet Botanik Bahçesi'ne gönderilecek, kalan tohumlar ise uzun vadeli koruma amacıyla bankada saklanacak.

Uzmanlara göre türün kurtarılmasının önündeki en büyük engellerden biri genetik çeşitliliğin son derece düşük olması. Coğrafi izolasyon nedeniyle tohumların büyük bölümü canlılığını yitirirken, daha önce botanik bahçelerinde yetiştirilen bazı bireylerin melezleşmesi de koruma çalışmalarını zorlaştırıyor.

Bilim insanları, İngiltere'de yetiştirilen fidelerin olgunlaşarak yeni tohumlar vermesi halinde türün geleceği için önemli bir güvence oluşturacağını belirtiyor. Elde edilecek bilgiler, ileride Şili'de yürütülecek restorasyon projelerine de rehberlik edecek.

ÖNÜMÜZDEKİ BİRKAÇ YIL KRİTİK

Koruma uzmanları, dünyanın en nadir bitkilerinden biri olan Dendroseris neriifolia için önümüzdeki birkaç yılın belirleyici olacağını vurguluyor. Şili ve Birleşik Krallık arasında yürütülen uluslararası iş birliği sayesinde türün tamamen yok olması önlenebilir. Bugün bir uçurumun kenarında hayat mücadelesi veren son ağaçtan alınan tohumlar, yalnızca bir bitkinin değil, eşsiz bir ada ekosisteminin geleceği için de umut olarak görülüyor.